Kısa Yanıt: Kritik Stok Seviyesi Nasıl Hesaplanır?
Kritik stok seviyesi, bir ürün tamamen bitmeden yeniden sipariş vermek için izlediğiniz stok eşiğidir. Pratik hesaplama şöyledir: Günlük ortalama satış × tedarik süresi + emniyet stoğu. Örneğin marketiniz günde 8 adet süt satıyorsa, tedarikçi 3 günde ürün getiriyorsa ve 6 adet güvenlik payı bırakmak istiyorsanız kritik stok seviyesi 30 adettir. Stok bu eşiğe geldiğinde yeni siparişi değerlendirmelisiniz. Eşik, sipariş miktarı değildir; satış temposu ve teslimat koşulları değiştikçe yeniden hesaplanır.
Kritik Stok Seviyesi Nedir?
Kritik stok seviyesi, bir ürünün ne zaman yeniden sipariş edilmesi gerektiğini gösteren önceden belirlenmiş miktardır. Market, bakkal veya şarküteride müşterinin sık istediği ürünler rafta tükenmeden önce tedarikçiye haber vermenizi sağlar.
Örneğin çok satılan bir sütü ancak son iki paket kaldığında sipariş ediyorsanız tedarikçi gelene kadar ürün bitebilir. Buna karşılık gereğinden erken ve fazla alım yapmak da paranızın depoda beklemesine yol açabilir. Kritik stok eşiği bu iki sorun arasında daha planlı hareket etmenize yardımcı olur.
Her ürün için aynı sınır doğru değildir. Günlük 20 şişe satılan suyla haftada birkaç adet satılan özel bir ürüne aynı kritik stok sayısını vermek anlamlı olmayabilir.
Kritik Stok Seviyesi Nasıl Hesaplanır?
Marketler için anlaşılır başlangıç formülü, ürünün günlük ortalama satışını tedarik süresiyle çarpıp üzerine emniyet stoğu eklemektir.
Kritik Stok Seviyesi = (Günlük Ortalama Satış × Tedarik Süresi) + Emniyet Stoğu
Hesapta satış hızı adet/gün, tedarik süresi gün ve emniyet stoğu adet olarak kullanılmalıdır. Tedarikçinin üç iş gününde getirdiği bir ürünü hesaplarken satış ortalamasını da mağazanın açık olduğu karşılaştırılabilir günler üzerinden hesaplayın.
Günlük Ortalama Satış Nasıl Bulunur?
Önce ürünün belirli bir sürede kaç adet satıldığına bakın. Örneğin son 14 açık günde toplam 112 adet satılmışsa günlük ortalama 112 / 14 = 8 adettir. Tek günlük olağan dışı bir satış yerine birkaç haftalık veriye bakmak daha sağlıklı olabilir.
Kampanya, bayram veya tatil nedeniyle talep değişiyorsa normal günleri ve yoğun günleri ayrıca inceleyin. Sayı, kullanacağınız dönemi mümkün olduğunca temsil etmelidir.
Tedarik Süresi Nedir?
Tedarik süresi, sipariş verdiğiniz andan ürünün satışa hazır şekilde mağazaya ulaşmasına kadar geçen zamandır. Tedarikçi normalde üç günde getiriyorsa hesaba üç gün yazabilirsiniz. Fakat bazen teslimat beş güne uzuyorsa bu riski göz ardı etmeyin.
Tedarikçiye sipariş vermek, ürünün depoya gelmesi ve raflara yerleştirilmesi farklı aşamalar olabilir. Ürünün gerçekten ne zaman satılabilir hâle geldiğini esas alın.
Emniyet Stoğu Nedir?
Emniyet stoğu, beklenenden fazla satış veya tedarik gecikmesi için bırakılan ek ürün miktarıdır. Örnekte 6 adet emniyet stoğu kullanıyoruz; bu rakam her market için ideal seviye değildir.
Günde 8 adet satılan üründe 6 adetlik pay, normal satış hızında bir günden az ek süre sağlar. Tedarikçi sıklıkla gecikiyorsa veya ürün bayram öncesi hızla tükeniyorsa daha yüksek bir güvenlik payı gerekebilir.
Market İçin Kritik Stok Hesaplama Örneği
Bir bakkalda satılan 1 litrelik süt için aşağıdaki koşulları varsayalım. Rakamlar yalnızca hesaplamayı açıklamak içindir.
- Günlük ortalama satış: 8 adet
- Tedarikçinin ürünü getirme süresi: 3 gün
- Ayrılan emniyet stoğu: 6 adet
Önce sipariş verdikten sonraki üç günde beklenen satış bulunur: 8 × 3 = 24 adet. Daha sonra 6 adet emniyet stoğu eklenir: 24 + 6 = 30 adet.
Sonuç: Bu süt için örnek kritik stok seviyesi 30 adettir. Elinizde 30 adet kaldığında sipariş sürecini başlatmanız, planlanan teslimat gelene kadar satışa devam etmenize yardımcı olabilir. Üç günde ortalama 24 adet satılırsa teslimat öncesinde 6 adet kalır. Gerçek satışların daha yüksek gerçekleşebileceğini unutmayın.
Satış veya Tedarik Süresi Değişirse Kritik Stok Kaç Olur?
Kritik stok eşiği tek sefer belirlenip unutulacak bir sayı değildir. Aynı ürünün günlük satışı artarsa veya tedarik süresi uzarsa yeni sipariş kararını daha erken vermek gerekebilir.
| Koşul | Satış/gün | Teslim | Emniyet | Kritik eşik |
|---|---|---|---|---|
| Normal dönem | 8 adet | 3 gün | 6 adet | 30 adet |
| Satış arttı | 12 adet | 3 gün | 6 adet | 42 adet |
| Teslimat uzadı | 8 adet | 5 gün | 6 adet | 46 adet |
| İkisi de değişti | 12 adet | 5 gün | 6 adet | 66 adet |
Tablodaki eşikler örnektir. Talep artışıyla tedarik gecikmesi aynı anda yaşanabilir; bu durumda iki değişimi birlikte hesaba katmak gerekir. Ayrıca emniyet stoğunun kendisi de yeni koşullar için yetersiz kalabilir.
Stok Kritik Seviyeye Düştüğünde Ne Yapılmalı?
Stok 30 adede indiğinde ilk yapılacak iş doğrudan büyük miktarda sipariş vermek değil, güncel durumu kontrol etmektir. Önce raf ve depodaki satılabilir miktarı doğrulayın; ardından önceden sipariş verilmiş ama henüz gelmemiş ürün olup olmadığına bakın.
- Ürünün kasadaki satış ve stok kaydını kontrol edin.
- Gerekirse raftaki ve depodaki gerçek adedi sayın.
- Tedarikçiye verilmiş açık siparişleri ve tahmini varış tarihlerini kontrol edin.
- Günlük satış temposu ile yaklaşan yoğun günleri karşılaştırın.
- Gerekli miktarda yeni sipariş verin ve teslim geldiğinde doğru stok girişini yapın.
Örneğin elinizde 28 adet varsa ve henüz yeni sipariş yoksa 30 adetlik eşik aşılmıştır; sipariş planını gözden geçirin. Ancak 10 adet ürünün yarın kesin olarak geleceği bilgisi varsa bu teslimatı da kararınıza katın. Henüz gelmemiş ürün fiziksel stok gibi gösterilmemelidir.
Kritik Stok Seviyesi ile Sipariş Miktarı Aynı Şey mi?
Hayır. Kritik stok seviyesi, sipariş vermeyi değerlendirmeniz gereken alt sınırdır; sipariş miktarı ise kaç adet ürün alacağınızdır. Hesaplanan eşik 30 olsa bile her seferinde 30 adet sipariş vermeniz gerekmez.
Örneğin 28 adet ürününüz varsa, yeni sevkiyat beklemiyorsanız ve mevcut satış planına göre stokunuzu sipariş anında 70 adede tamamlamak istiyorsanız basit fark 70 − 28 = 42 adettir. Bu yalnızca örnek bir sipariş miktarıdır. Teslimat gelene kadarki satışlar, kasa veya koli bazında sipariş şartları, son kullanma tarihi, raf kapasitesi ve bütçe ayrıca değerlendirilmelidir.
Ürünün rafta ne kadar beklediğini de izlemek gerekir. Daha geniş satış temposu analizini, stok takip programı rehberimizde anlatılan günlük ürün ve stok kayıtlarıyla birlikte değerlendirebilirsiniz.
Minimum Stok, Emniyet Stoğu ve Kritik Stok Arasındaki Fark Nedir?
Bu terimler günlük konuşmada karıştırılabilir. Bu rehberde kritik stok veya yeniden sipariş noktası, sipariş için izlenen 30 adetlik eşiği ifade eder. Emniyet stoğu ise bu hesapta gecikme ve beklenmedik satışlar için ayrılan 6 adetlik paydır.
“Minimum stok” ifadesi bazı işletmelerde uyarı eşiği, bazılarında ise elde tutulmak istenen güvenlik payı anlamında kullanılır. Bir programda minimum stok alanına değer girerken alanın neyi tetiklediğini kontrol edin; tüm terimlerin her yazılımda aynı şekilde kullanıldığını varsaymayın.
Hangi Market Ürünlerinde Kritik Stok Takibi Daha Önemli?
Kritik stok takibi özellikle sık satılan, müşterinin sürekli istediği ve kısa sürede tamamlanamayan ürünlerde faydalıdır. Süt, su, temel gıda ve çok satan temizlik ürünleri öncelikli inceleme grupları olabilir.
- Hızlı satılan ürünler: Günlük tüketim yüksekse sipariş eşiğini sık kontrol edin.
- Uzun sürede gelen ürünler: Tedarik süresini gerçek teslimat geçmişine göre belirleyin.
- Mevsimlik ürünler: Yaz ve kış dönemleri için aynı günlük ortalamayı kullanmayın.
- Çabuk bozulan ürünler: Stok güvenliği kadar son kullanma tarihi ve fire riskini de dikkate alın.
- Farklı paket boyları: 500 ml ile 1 litrelik ürünü tek stok gibi hesaplamayın.
Her SKU veya ayrı takip edilen ürün çeşidi için satış temposu farklı olabilir. Aynı marka altında bulunan farklı boyları, yanlış toplu miktar yüzünden birbirinin yerine saymayın.
Kritik Stok Seviyesi Ne Zaman Güncellenmeli?
Satış hızında belirgin değişiklik olduğunda, yeni tedarikçiyle çalışmaya başladığınızda, teslimatlar geciktiğinde veya sezon değiştiğinde eşik yeniden değerlendirilmelidir. Ürün fiyatının artması tek başına adet bazlı eşiği değiştirmez; ancak maliyet ve nakit planını etkileyebilir.
Yoğun satılan ürünlerin son birkaç haftalık kayıtlarını daha sık kontrol etmek, uzun süredir hareket görmeyen ürünlere aynı sipariş disiplinini uygulamaktan daha yararlı olabilir. Eşiğinizi eski ve güncel dönemlerdeki satışlara göre karşılaştırın.
Kritik Stok Uyarısı ile Otomatik Sipariş Aynı Şey mi?
Hayır. Kritik stok uyarısı, bir ürünün belirlenen alt seviyeye ulaştığını haber verir. Otomatik sipariş ise ayrıca bir satın alma işlemi oluşturulmasını gerektiren farklı bir işlevdir. Uyarı alınması, tedarikçiye kendiliğinden sipariş geçildiği anlamına gelmez.
Bu nedenle kritik stok uyarısını aldıktan sonra açık siparişleri, gerçek sayımı ve tedarik koşullarını kontrol etmek gerekir. Ürün kayıtlarında yanlış adet varsa uyarı da yanlış zamanda gelebilir.
TrendPos ile Kritik Stok Nasıl Takip Edilir?
TrendPos Standart, barkodlu satış ve temel stok takibi sunar. Ürünleri doğru tanımlayıp satış ve yeni ürün girişlerini düzenli kaydederek hangi ürünün ne kadar kaldığını takip edebilirsiniz. TrendPos Standart masaüstü sürümünü inceleyerek temel stok düzeninizi kurabilirsiniz.
TrendPos’un yayımlanan paket bilgilerinde otomatik kritik stok uyarıları Premium özellikleri arasında yer alır. İşletmenizde kritik seviyeleri sistem üzerinden takip edip uyarı almak istiyorsanız TrendPos Premium paketinin güncel kapsamını kontrol edin.
Önemli ayrım şudur: TrendPos’ta temel stok takibi yapabilmek, Standart sürümün otomatik kritik stok bildirimleri sunduğu anlamına gelmez. Ayrıca uyarı mekanizması, ürünün tedarikçiye otomatik sipariş edildiği şeklinde yorumlanmamalıdır.
Kritik Stok Seviyesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kritik stok seviyesi formülü nedir?
Pratik formül, günlük ortalama satış × tedarik süresi + emniyet stoğudur. Gün ve adet birimlerini tutarlı kullanın.
Market için minimum stok kaç olmalı?
Her market ve her ürün için tek bir rakam yoktur. Satış hızı, teslimat süresi, tedarikçi güvenilirliği ve güvenlik payına göre ürün bazında belirlenmelidir.
Stok sıfıra düşünce mi sipariş verilmeli?
Genellikle hayır. Ürün bitene kadar beklerseniz teslimat süresince satış kaçırabilirsiniz. Yeniden sipariş eşiğini stok tükenmeden önce belirleyin.
Haftalık satılan ürün için kritik stok nasıl hesaplanır?
Örneğin haftada 35 adet satılan bir ürünün açık günlere göre günlük ortalamasını belirleyin. Sonra tedarik süresi ve emniyet payını aynı zaman birimiyle hesaplayın. Birimleri karıştırmayın.
Emniyet stoğu ile kritik stok aynı mı?
Hayır. Emniyet stoğu ek güvenlik miktarıdır. Kritik stok bu güvenlik miktarını da içeren yeniden sipariş eşiği olarak hesaplanabilir.
Ürünlerin tümüne aynı kritik stok sayısı girilir mi?
Önerilmez. Çok satan, az satan, farklı paket boylarında gelen veya teslim süresi değişen ürünlerin ihtiyaçları farklıdır.
Kritik stok uyarısı ücretsiz TrendPos Standart paketinde var mı?
TrendPos’un yayımlanan paket açıklamalarında temel stok takibi Standart’ta, otomatik kritik stok uyarıları ise Premium’da listelenir. Güncel paket özelliklerini satın almadan önce kontrol edin.
Kritik stok uyarısı geldiğinde program kendiliğinden sipariş verir mi?
Uyarı ile otomatik sipariş aynı özellik değildir. TrendPos’un yayımlanan sayfalarındaki kritik stok uyarısı bilgisi, kendiliğinden tedarikçi siparişi oluşturulduğu anlamına gelmez.
Doğru Stok Eşiğiyle Siparişlerinizi Daha Planlı Yönetin
Kritik stok seviyesi, markette bir ürün bitmeden önce harekete geçmenize yardımcı olan pratik bir sipariş göstergesidir. Önce ürünün ne kadar sattığını, tedarikçinin kaç günde getirdiğini ve ne kadar güvenlik payı gerektiğini belirleyin. Sonra eşikleri gerçek stok kayıtlarıyla düzenli olarak karşılaştırın.
Barkodlu satış ve temel stok takibine ücretsiz başlamak için TrendPos Standart’ı inceleyebilir; otomatik kritik stok uyarıları ve gelişmiş yönetim ihtiyaçlarınız için TrendPos Premium özelliklerini karşılaştırabilirsiniz.