Kısa Yanıt: Markette Mal Kabul Nasıl Yapılır?
Markette mal kabul, tedarikçiden gelen ürünleri sipariş ve sevk belgeleriyle karşılaştırarak teslim alma işlemidir. Önce ürünün adı, barkodu, paket boyu ve gelen miktarı kontrol edilir. Ardından açık koli, eksik teslimat, hasar ve ürünün son kullanma tarihi gibi sorunlar incelenir. Kabul edilmeyen ürünler ayrıca kaydedilir; stok programına yalnızca gerçekten kabul edilen, doğru ürün ve birimle girilecek miktar işlenir. Örneğin belgede 60 adet görünen üründen 59’u gelmiş, ikisi hasarlıysa stoğa girilecek sağlam miktar 57 adettir.
Market, bakkal ve tekel bayilerinde stok hataları yalnızca kasada oluşmaz. Tedarikçiden gelen bir kolinin yanlış sayılması, açık kolinin tam kabul edilmesi veya hasarlı ürünün stokta satılabilir görünmesi de sonraki satışları ve siparişleri etkiler. Düzenli bir ürün teslim kontrol listesi, bu hataları ürün rafa çıkmadan fark etmeyi kolaylaştırır.
Market Mal Kabul Nedir?
Mal kabul, markete teslim edilen ürünlerin doğru ürün, doğru miktar ve uygun durumda gelip gelmediğinin kontrol edilmesi ve kabul edilenlerin işletme kayıtlarına alınmasıdır. Tedarikçiye sipariş verilmesiyle başlar ancak yalnızca kolilerin kapıdan içeri alınmasıyla tamamlanmaz.
Örneğin beş koli içecek sipariş ettiğinizde gelen aracın beş koli indirmesi tek başına yeterli kontrol değildir. Kolilerin içindeki ürün sayısı, paket boyu, hasar durumu ve ilgili belgeler de teslimatı etkiler. Bu aşamada yapılacak dikkatli kontrol, birkaç gün sonra ortaya çıkabilecek stok farklarının önüne geçebilir.
Markette Ürün Teslim Alırken Hangi Bilgiler Kontrol Edilir?
Mal kabul sırasında temel amaç üç soruya cevap vermektir: Sipariş ettiğim ürün mü geldi, gerçekten kaç adet geldi ve bunların kaçı satılabilir durumda? Bunu yapmak için bütün ürünleri karmaşık bir denetimden geçirmek gerekmez; işletmenizin ürün türlerine uygun, tekrar edilebilir bir kontrol düzeni yeterlidir.
- Ürün kimliği: Marka, ürün adı, barkod ve paket boyu sipariştekiyle aynı mı?
- Belge: Sipariş kaydı ve gelen irsaliye veya ilgili teslim evrakı birbiriyle uyumlu mu?
- Miktar: İrsaliyede yazan koli ve adet sayıları fiziksel teslimatla eşleşiyor mu?
- Durum: Koli, ambalaj veya ürün kırık, sızıntılı, açılmış ya da ezilmiş mi?
- Tarih: Son kullanma veya tavsiye edilen tüketim tarihi gereken ürünlerde uygun mu?
- Saklama: Soğuk zincir veya özel saklama gerektiren ürünlerin teslim koşulları uygun mu?
- Kayıt: Kabul edilen, hasarlı, eksik ve bekletilen ürünler ayrı gösterilmiş mi?
Bu sorular yalnızca teslim anında değil, sonradan tedarikçiyle bir fark görüşüldüğünde de hangi ürünün neden kabul edilmediğini açıklamanıza yardımcı olur.
Markette Mal Kabul Süreci Nasıl Yapılır?
Mal kabul işlemini belirli bir sırayla yürütmek, kasada yoğunluk olsa bile teslimatta kritik kontrollerin atlanmasını azaltır. Özellikle tek personelin hem kasaya baktığı hem de ürün aldığı küçük marketlerde kısa bir teslim kontrol formu kullanmak yararlı olabilir.
- Siparişi bulun. Tedarikçiye hangi ürünlerden kaç koli veya adet istendiğini kontrol edin.
- Teslim evrakını karşılaştırın. İrsaliyedeki ürün açıklaması, paket ve miktarı siparişle eşleştirin.
- Ürünleri fiziksel kontrol edin. Koli sayısını sayın; açılmış kolileri ve gerekiyorsa içindeki adetleri ayrıca inceleyin.
- Satılabilirliği değerlendirin. Hasarlı, eksik, yanlış veya uygun olmayan ürünleri kabul edilecek ürünlerden ayırın.
- Farkı kaydedin. Eksik ve hasarlı miktarları ilgili ürün için ayrı ayrı not edin; tedarikçiyle izlenecek işlemi netleştirin.
- Kabul edilen stoğu kaydedin. İşletmenizde kullandığınız satış birimine göre sağlam miktarın stok girişini yapın.
- Raf ve depoya yerleştirin. Uygun saklama ve ürün tarihi kontrollerinden sonra ürünleri satışa hazırlayın.
İrsaliye imzalama, tutanak düzenleme, iade ve fatura düzeltme adımlarının gereklilikleri teslimat ve ticari koşullara göre değişebilir. Bu nedenle belge süreçlerini tedarikçiniz ve gerektiğinde muhasebecinizle netleştirin.
Sipariş, İrsaliye ve Gelen Ürün Nasıl Eşleştirilir?
Sipariş, işletmenin istediği ürünü ve miktarı gösterir. İrsaliye veya ilgili sevk belgesi, tedarikçinin gönderdiğini bildirdiği ürünleri gösterir. Fiilî teslimat ise marketin gerçekten gördüğü ve saydığı ürün miktarıdır. Bu üçü aynı olmak zorunda değildir.
Örneğin siparişinizde 1 litrelik süt bulunurken gelen üründe 500 ml paket varsa toplam adet sayısı aynı olsa bile doğru ürün teslim edilmiş sayılmaz. Ürün adını, paket boyunu ve varsa barkodu birlikte kontrol etmek gerekir.
Evraktaki miktarla fiziksel miktar farklıysa yalnızca belgeyi esas alıp stok girişi yapmayın. Önce eksik veya fazla teslimatı doğrulayın, sonra belgenin ve stok kaydının nasıl düzeltileceğini belirleyin.
Koli ve Adet Farkı Nasıl Hesaplanır?
Tedarikçiden koliyle gelen pek çok ürün, markette tekli adet olarak satılır. Bu nedenle gelen kolileri ürünün stokta hangi birimle takip edildiğine çevirmelisiniz. Temel hesap basittir:
Gelen Adet = Tam Koli Sayısı × Koli İçi Adet + Açık Kolideki Tekli Adet
Örneğin 12’li dört kapalı koli ve ayrıca açık bir kolide 11 ürün geldiyse fiziksel teslimat 4 × 12 + 11 = 59 adettir. İrsaliyede beş tam koli, yani 60 adet yazması bir adet ürünün eksik geldiğini gösterir. Açık kolideki iki ürün hasarlıysa satılabilir miktar 59 − 2 = 57 adettir.
Bu hesapta hasarlı ürünler “gelmedi” sayılmaz: Fiziksel olarak gelmiş ancak kabul edilmemiş ürünlerdir. Eksik gelen bir ürün ise araçtan hiç teslim alınmamıştır. Bu iki farkı ayrı göstermek, tedarikçiyle yapılacak görüşmede açıklık sağlar.
Örnek Mal Kabul Tablosu: 60 Adetlik Teslimatta Kaç Ürün Stoğa Girer?
Aşağıdaki örnek, tek bir içecek ürününün 12’li kolilerle sipariş edildiği varsayımsal bir teslimatı gösterir. Gerçek TrendPos kullanıcı verisi değildir.
| Kontrol | Belge / Fiziksel durum | Adet | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Sipariş | 5 koli × 12 adet | 60 | Beklenen miktar |
| İrsaliye | 5 koli × 12 adet | 60 | Sevk edilen bildirimi |
| Fiilen gelen | 4 kapalı koli + 11 tekli | 59 | 1 adet eksik |
| Hasarlı | Açık kolideki ürünlerden | 2 | Kabul edilmedi |
| Sağlam kabul | 59 gelen − 2 hasarlı | 57 | Stoğa girilecek |
| Farkın özeti | 1 eksik + 2 hasarlı | 3 | Tedarikçiyle görüşülecek |
Sonuç: Siparişte ve irsaliyede 60 adet görünmesine rağmen mağazaya 59 adet ulaşmıştır; bunların ikisi hasarlıdır. Bu nedenle normal satılabilir stoğa eklenecek miktar 57 adettir. İlgili işlem kayıtlarında bir eksik ve iki hasarlı ürün ayrı belirtilmelidir.
Örneğin ürünün teslimattan önce kayıtlı satılabilir stoğu 23 adetse ve başka bir hareket yoksa, 57 adetlik doğru girişten sonra 23 + 57 = 80 adet görünmesi beklenir. Yanlışlıkla 60 adet girilirse stok daha teslim anında üç adet fazla görünecektir.
Hasarlı, Eksik veya Yanlış Ürün Geldiğinde Ne Yapılmalı?
Önce sorunun ne olduğunu açıkça belirleyin. Eksik teslimat, hasarlı teslimat ve yanlış ürün teslimatı birbirinden farklıdır; hepsini aynı “stok farkı” notuyla kapatmak sonraki kontrolü zorlaştırabilir.
- Eksik ürün: Sipariş ve sevk belgesinde belirtilen miktarla fiilen gelen miktarı karşılaştırıp eksik adedi yazın.
- Hasarlı ürün: Fiziksel olarak gelen ancak satılamayacak ürünleri sağlam stoktan ayırın; mümkünse fotoğraf ve teslim notuyla belgelendirin.
- Yanlış ürün: Siparişle farklı marka, boy veya türde gelen ürünü yanlış ürün kartına kaydetmeyin.
- Fazla ürün: Sipariş edilmemiş veya belgede görünmeyen miktarı otomatik kabul etmeyin; tedarikçiyle doğrulayın.
- Tarihi uygun olmayan ürün: Son kullanma tarihi geçmiş veya satışa uygunluğu şüpheli ürünü normal satılabilir stoğa almayın.
Bu durumlarda tedarikçiyle ürünün geri alınması, değiştirilmesi veya belge düzeltmesinin nasıl yapılacağını belirleyin. Bir ürünü teslim aldığınız halde henüz satılabilir stok olarak kabul etmediyseniz onu satışa açık adetlere karıştırmamak önemlidir.
Mal Kabulde Son Kullanma Tarihi Nasıl Kontrol Edilir?
Özellikle süt ürünleri, soğuk içecekler, taze gıdalar ve benzeri ürünlerde teslim tarihi kadar ürünün ne kadar süre daha satılabilir kalacağı da önemlidir. Son kullanma tarihi geçmiş ürünleri normal satışa çıkarmayın; tarihi yaklaşan ürünleri ise işletmenizin satış temposu, saklama koşulları ve ilgili kurallara göre değerlendirin.
Aynı üründen farklı tarihlerde üretilmiş paketler geldiyse ihtiyaç duyulan durumlarda parti veya tarih bilgilerini ayrıca takip etmek faydalıdır. Ürünleri rafa yerleştirirken uygun olan eski tarihli stokun önce değerlendirilmesini sağlayan bir düzen kurmak da fireyi azaltmaya yardımcı olabilir.
Soğuk zincir veya özel depolama gereken ürünlerde yalnızca ambalaja bakmak yeterli olmayabilir. Uygun teslim ve muhafaza koşulları hakkında şüphe varsa ürünü satışa sunmadan önce tedarikçi ve ilgili ürün prosedürleriyle durumu netleştirin.
Mal Kabul Yaparken Ürün Barkodu Neden Kontrol Edilmeli?
Barkod, doğru ürünü programdaki doğru ürün kaydıyla eşleştirmeye yardımcı olur. Benzer ambalajlı iki ürünün barkodu farklı olabilir; yanlış ürün kartından giriş yapmak raf sayısı doğru olsa bile raporların karışmasına neden olur.
Örneğin aynı markanın 500 ml ve 1 litrelik içeceği ayrı ürünlerdir. Gelen 500 ml ürünü yanlışlıkla 1 litrelik ürünün stoğuna eklerseniz birinin miktarı fazla, diğerinin miktarı eksik görünür. Bu nedenle yeni ürün kartı açmadan veya mevcut karta giriş yapmadan önce barkod, ürün adı ve satış birimini kontrol edin.
Barkod okuyucunun tek görevi kodu aktarmaktır; belgede yazan miktarı, hasarı veya doğru kabul kararını kendiliğinden doğrulamaz. İşletme içi stok kodu kullanıyorsanız onun da ilgili ürün kaydına doğru bağlandığından emin olun.
Teslim Alınan Ürünler Stoğa Ne Zaman Girilmeli?
Stoğa giriş, kabul edilen miktar netleştiğinde ve doğru ürün kartı belirlenip teslim işlemi kayıt altına alındığında yapılmalıdır. Belgedeki her miktarı ürünler kontrol edilmeden satılabilir stoğa eklemek, gerçekte olmayan ürünlerin kasada var görünmesine yol açabilir.
En pratik yöntem, önce teslim alınan ve satılabilir kabul edilen miktarı doğrulamak, ardından stok hareketini uygun tarih ve ürün birimiyle kaydetmektir. İşlemleri ertesi güne bırakmak satışlar devam ediyorsa ek karışıklık yaratabilir.
Hasarlı veya iade bekleyen ürünlerin nasıl izleneceği kullanılan stok düzenine göre belirlenmelidir. Normal satılabilir stoğa eklemediğiniz ürünleri gerektiğinde ayrı bir kayıtla takip edin; herhangi bir yazılımın otomatik karantina stoğu oluşturduğunu varsaymayın.
Mal Kabul ile Stok Sayımı Arasındaki Fark Nedir?
Mal kabul, yeni ürün teslim alındığı anda ürünlerin doğru ve eksiksiz gelip gelmediğini kontrol eder. Stok sayımı ise mağazanın rafında ve deposunda fiilen bulunan bütün ilgili ürünleri kayıtlı miktarla karşılaştırır.
Örneğin teslimatta iki adet ürünü eksik kaydetmek, daha sonra stok sayımında fark oluşmasına neden olabilir. Bu yüzden mal kabul ile stok sayımı birbirini tamamlar, ancak aynı işlem değildir. Günlük giriş ve çıkış kayıtlarının neden önemli olduğunu stok takip programı rehberimizden öğrenebilirsiniz.
TrendPos ile Ürün Girişi ve Stok Takibi Nasıl Yapılır?
TrendPos Standart, barkodlu satış, ürün kayıtları ve temel stok hareketlerinin takip edilmesi için süresiz ücretsiz masaüstü seçenek sunar. Mal kabul sırasında doğruladığınız ürün ve miktarları doğru ürün kartından stok girişine işlemek, daha sonraki barkodlu satışlarla aynı stok kaydını kullanmanıza yardımcı olur.
Örneğin 57 adet sağlam ürün kabul edildiğinde stok girişini ilgili içeceğin doğru ürün kaydına 57 adet olarak yaparsınız. Kasa satışları tamamlandıkça ürünün kayıtlı stok miktarı azalır. Ancak hasarlı iki ürünün reddedilmesi veya eksik bir ürünün tedarikçiye bildirilmesi, TrendPos’un otomatik bir irsaliye karşılaştırması yaptığı anlamına gelmez.
TrendPos için yayımlanmış temel stok özellikleri, ayrı bir otomatik mal kabul modülü veya tüm irsaliyeleri kendiliğinden eşleştirme garantisi sunmaz. Bu nedenle belge ve teslim farkı kontrolünü işletme sürecinizin bir parçası olarak koruyun. Temel barkodlu satış ve stok takibi için TrendPos Standart masaüstü sürümünü inceleyebilirsiniz.
Markette Mal Kabul Kontrol Listesi
Ürünleri rafa veya depoya yerleştirmeden önce bu kısa listeyi kullanabilirsiniz:
- Siparişteki ürün adı, barkod ve paket boyu doğrulandı mı?
- İrsaliye veya teslim evrakındaki miktar kontrol edildi mi?
- Kapalı ve açık koliler gerektiği şekilde sayıldı mı?
- Koli içi adetler ürünün satış birimine çevrildi mi?
- Hasarlı, eksik, fazla ve yanlış ürünler ayrı kaydedildi mi?
- Gerekli ürünlerde tarih, ambalaj ve saklama koşulları kontrol edildi mi?
- Kabul edilen gerçek miktar doğru ürün kartına stok girişi olarak işlendi mi?
- Farklı teslimatlar için tarih, tedarikçi ve sorumlu kişi not edildi mi?
- Sorunlu teslimatlar için tedarikçiyle izlenecek işlem belirlendi mi?
Bu listeyi her teslimatta aynı sırayla kullanmak önemlidir. İşletmenin büyüklüğüne göre kontrolü tek kişi gerçekleştirebilir veya teslim alan ve stok kaydını yapan personel ayrı olabilir. Önemli olan doğru miktarın kimin kontrolünden geçtiğinin belli olmasıdır.
Markette Mal Kabulde En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
- İrsaliyedeki miktarı hiç saymadan doğrudan stok girişine aktarmak.
- Beş koli görüp açılmış koliyi de tam koli kabul etmek.
- 12’li koliyi stok birimi adet olduğu halde tek ürün girişi olarak kaydetmek.
- İki farklı paket boyunu aynı barkod veya ürün kartıyla karıştırmak.
- Hasarlı ürünleri satılabilir stok miktarına dahil etmek.
- Eksik teslimatı hasar kaydıyla karıştırmak.
- Son kullanma tarihi kontrolü gereken ürünleri incelemeden rafa çıkarmak.
- Ürün teslimatıyla stok girişini farklı günlere bırakıp aradaki satışları hesaba katmamak.
- Sorun tespit edilince tedarikçiye ne bildirildiğini kaydetmemek.
Bu hatalar ürün tedarikinin başladığı noktada oluştuğu için sonraki stok hareketlerine de yansır. Her teslimatta aynı kısa kontrol adımlarını uygulamak, sonradan kaynağı belirsiz sayım farklarıyla uğraşmaktan daha kolay olabilir.
Market Mal Kabul Hakkında Sık Sorulan Sorular
Marketlerde mal kabul nedir?
Tedarikçiden gelen ürünün sipariş, teslim belgesi, fiziksel miktar ve satılabilirlik açısından kontrol edilip kabul edilen kısmının stok kayıtlarına alınması işlemidir.
Mal kabul sırasında ilk ne kontrol edilir?
Önce sipariş edilen ürünün adı, barkodu, paket boyu ve belgedeki miktar kontrol edilir. Ardından gelen koli ve ürün adedi fiziksel olarak doğrulanır.
İrsaliyede 60 adet yazıyor ama 59 adet geldiyse ne yapılır?
Önce eksik adedi yeniden kontrol edin, teslim farkını kaydedin ve tedarikçiyle belge veya eksik teslimat işlemini netleştirin. Kayıtlı stoğa irsaliyedeki 60 yerine kabul edilen gerçek miktarı işleyin.
Hasarlı ürünler stok programına girilir mi?
Normal satılabilir stok olarak girilmemelidir. Hasarlı ürünü sağlam stoktan ayırın; izlenmesi gerekiyorsa işletmenin kullandığı stok düzenine uygun ayrı kayıt uygulayın.
Mal kabulde koli ve adet nasıl çevrilir?
Koli sayısını koli içindeki adetle çarpın, ayrıca gelen tekli ürünleri ekleyin. Örneğin dört adet 12’li koli ve 11 tekli ürün toplam 59 adettir.
Fatura ile irsaliye aynı belge midir?
Hayır. İrsaliye ürün sevkiyle, fatura ise satışın mali ve ticari kaydıyla ilgili belgedir. Kendi işleminizin belge gerekliliklerini tedarikçi ve muhasebecinizle değerlendirin.
Barkod okuyucu mal kabul miktarını otomatik doğrular mı?
Hayır. Barkodu okutmak ürünün tanınmasına yardımcı olur; hasar, açık koli ve fiilen teslim alınan adedin kontrolünü kendiliğinden yapmaz.
Mal kabul bittikten sonra ne yapılmalı?
Kabul edilen miktarı doğru ürün ve stok birimiyle kaydedin, sorunlu ürünleri ayrı tutun, tedarikçi farklarını belgeleyin ve sağlam ürünleri uygun raf veya depoya yerleştirin.
TrendPos’ta otomatik irsaliye eşleştirme var mı?
Yayımlanmış Standart stok özellikleri üzerinden her irsaliyenin otomatik eşleştirildiğini söylemek doğru olmaz. TrendPos temel ürün ve stok hareketlerini takip eder; özel mal kabul veya belge eşleştirme ihtiyacı için paket ve ürün kapsamı ayrıca doğrulanmalıdır.
TrendPos Standart ile ürün girişi yapılabilir mi?
TrendPos Standart temel ürün ve stok takibini destekler. Ürünlerin doğru kaydedilmesi, fiili kabul miktarının ve doğru stok biriminin işletme tarafından kontrol edilmesini yine gerektirir.
TrendPos ile Mal Kabul Sonrası Stok Kayıtlarını Düzenli Tutun
Doğru mal kabul, bir ürünün markete gerçekten kaç adet ve hangi durumda girdiğini anlamakla başlar. Sipariş, irsaliye ve fiziksel teslimat arasındaki farkı kontrol edip yalnızca kabul edilen sağlam miktarı kayda almak, sonraki satışların ve stok sayımlarının daha güvenilir olmasını sağlar.
Ürün girişleri, barkodlu satış ve temel stok takibine başlamak için TrendPos Standart’ı ücretsiz inceleyebilirsiniz. İhtiyaçlarınıza göre ürün kaydı, satış ve stok hareketlerini tek düzende yönetmek, teslimatta fark edilen hataların sonraki dönemlere taşınmasını azaltır.